Links

  Literature   Gallery   Technicalia   History   Forum             Home Page

Budowa
Kuszy
  Machiny
Miotajace
  Cranequin   Goat's
foot
  Zamek
do XVw
  Antaba   Typy
Kusz
  Dekoracje
Trawione
  Machiny
Antyczne

Zamek w średniowieczu





Zamek czyli urządzenie do uwalniania cięciwy jest jednym z kluczowych elementów każdej kuszy. Na przestrzeni wieków był stopniowo ulepszany, tak aby był bardziej niezawodny, precyzyjny oraz żeby umożliwiał płynne i szybkie oddanie strzału. Ta ostatnia cecha była szczególnie doskonalona, łatwo sobie wyobrazić ze podczas czy to polowania czy walki kusza kusznik który nie musiał siłować się z zamkiem i mógł sterować momentem oddania strzału z dokładnością do ułamków sekund zyskiwał przewagę. Ważne jest też to ze wkładając mniej siły w naciśniecie spustu strzelec powodował mniejsze poruszenie się całej broni a co za tym idzie strzelał celniej.


Kusze prymitywne


Najprostszy zamek działał na zasadzie wypchnięcia cięciwy z poprzecznego wyżłobienia w łożu. Łoże kuszy miło przymocowany od dołu długi drewniany spust. Była to dzwignia jednostronna przymocowana w przedniej części łoża. Wewnątrz wycięcia w którym spoczywała napięta cięciwa wywiercony był otwór. W otworze tym spoczywał drewniany trzpień. Podczas strzału kusznik prawa ręka przyciskał spust do łoza, trzpień był wypychany w gore, podnosił i uwalniał cięciwę. Spust był mocowany w przedniej części za pomocą sznura lub drewnianej osi tak aby uniemożliwić mu zbyt duże opadniecie i poruszanie się na boki. Takie rozwiązanie w europie stosowano głównie do XI wieku, lecz w innych częściach świata przetrwało nawet do XIXw. Watro zauważyć ze zasada uwalniania spustu poprzez podciągniecie poziomej dzwigni do góry pozostała niezmieniona we wszystkich kuszach aż do momentu absolutnej dominacji broni palnej. Wtedy dopiero zapożyczono z niej model spustu ciągniętego palcem do tylu.



XIIw i XIIIw



Zamek skladajacy się z orzecha oraz długiej dzwigni spustowej najwyraźniej pojawił się w końcu 12-tego stulecia. Wyzwalający orzech jest walcem długim na 3 cm i o średnicy 5 cm. W górnej stronie jest boczne wycięcie na cięciwę, pozostawia wystająca przednia cześć jest tez przecięta rowkiem na szerokość lezącego bełtu. Tak wic górna cześć orzecha nabiera kształtu dwóch palców trzymających cięciwę. W dolnej części znajduje się żłobienie o które zapiera się spust. Często z przodu tego żłobienia wstawiano metalowe wzmocnienie. Orzech mocowany był w dokładnie pasującym żłobieniu w łożu, właśnie to żłobienie utrzymywało pełną silę napiętej cięciwy. Początkowo zagłebienie wykonane było tylko w drewnie łoża potem wzmacniano je rogiem najpierw z przodu a potem ze wszystkich stron. Takie umieszczenie orzecha określa się mianem swobodnie pływającego. Dzwignia spustowa wykonana z żelaza była wygięta w dwóch miejscach i aż po późne średniowiecze nie była dociskana żadną sprężyną



XIVw i XVw



W późnym średniowieczu idea działania zamka pozostała w zasadzie nie zmieniona, wprowadzono jednak dwa zasadnicze udoskonalenia. Przede wszystkim poprawiono mocowanie orzecha. W osi obrotu przewiercony został otwór przechodzący również przez łoże i ewentualnie boczne blachy jeżeli takie założono. Przez otwór przeprowadzano sznur, trzpień lub dwie krótkie śruby umieszczane od dwu stron. Zapobiegało to wypadaniu orzecha z łoza i wydatnie ułatwiło transport i przechowywanie nie napiętej broni.

Drugim udogodnieniem było wprowadzenie sprężyny dociskającej spust do orzecha. Pozwalało to na łatwiejsze naciąganie cięciwy gdyż orzech sam się blokował, było to ważne gdyż do powszechnego uzytku weszły urządzenia da naciągania takie jak Kozia noga i winda Angielska zajmujące obie ręce.





Figure 19 Crossbow lock with trigger spring. Western European type. Above: released. Below: spanned. / - nut; 2 -seat for nut; 3 - trigger; 4 - trigger spring. After Payne-Gallwey.

 

 

 

 

 

Back to main page